Get Adobe Flash player

Držanje muznih krava

Izvor: www.aic.ba

Napisao Miljan Erbez, dipl.inž.polj.

Monday, 25 August 2008 08:38

Trend povećanja broja grla po farmi u gotovo svim razvijenim zemljama, je već odavno prisutan. Samim tim povećava se veličina objekata, a pitanje uslova smještaja krava u njima je svakim danom sve važnije.


Držanje krava u štalama, ne podrazumjeva samo zaštitu životinja od različitih spoljnih faktora. Ono podrazmjeva bolje uslove za praćenje ishrane krava, povećanje proizvodnih sposobnosti, prilagođavanje navika krava savremenim načinima proizvodnje, zaštitu pašnjaka itd. Važan faktor je svakako i čovjek, to jest njegov odnos prema životinjama.


U narednom dijelu teksta ukratko su opisana dva u svijetu najčešća sistema držanja muznih krava.


Vezani sistem držanja

Vezani sistem držanja je jedan od najstarijih oblika čuvanja stoke u zatvornim objektima. Međutim, u posljednjih 20 godina na većim farmama on se izbacuje iz upotrebe. Karakterističan je za brdsko planinska područja, za farme sa manjim brojem krava, do 30. Krave su individualno vezane za vrat, na istom mjestu hrane se i muzu, te izbacuju fekalije i mokre. Kod nas su na dosta farmi u okviru jasala ugrađene i pojilice, pa se na istom mjestu vrši i napajanje grla. U dosta slučajeva na istom mjestu se i porađaju. Stajališta mogu biti sa ili bez pregrada između krava ili su pregrade grupne. U tradicionalnih štala, jasle se nalaze ispred krava, sa slobodnim prostorom ili bez između njih i zida. U novijih, jasle, odnosno prostor za uzimanje hrane je okrenut ka sredini, ka centralnom prolazu sa kojeg se stavlja hrana pred krave. Sa zadnje strane je takođe slobodan prostor, sa kojeg se vrši muža krava i čišćenje đubreta.

Prednosti i nedostaci vezanog držanja
Kao glavne mane većina autora navodi sljedeće: čišćenje ležišta, komplikovanija muža, a posebno priprema vimena za mužu, utrošak većih količina prostirke. Tu su zatim lošiji rezultati u reprodukciji grla, nizak higijenski nivo, veća oštećenja papaka i uopšte veći utrošak rada.
Najvažnija prdnost je u tome, što se grlu može posvetiti više pažnje, preciznije pratiti ishrana i varenje, a moguće je i lakše mjenjanje broja dnevnih muža.

Ovaj sistem je karakteristika naših štala.


Slobodno držanje krava

Suština ovog sistema je povećanje pokretljivosti grla, a posebno u uslovima gdje krave najveći dio svog života provode u štali. Razlika u odnosu na prethodni sistem je razdvajanje muže, ishrane i mjesta za odmaranje-ležišta. Muža se obavlja u izmuzištima, koji se uglavnom nalaze u odjeljenoj prostoriji. Na taj način se poboljšava higijena mlijeka. U štalama u kojima se koristi robot za mužu, muža se vrši u istoj prostoriji, ali je robot dobro obezbijeđen, kako iz higijenskih razloga, tako i zbog mogućih fizičkih narušavanja pravilnosti rada. Ishrana se obavlja na prostoru do manipulacionog hodnika koji je obično stacioniran na sredini štale. Ležišta su obično od prostora za hranjenje odvojena trakom za izđubravanje i protežu se do zidova štale. Ponekad se pravi hodnik i između zida i kruga gdje su smještene životinje. Ležišta su međusobno odvojena. Najbolje je kad se prave u odnosu 1 ležište/1krava, a nebi trebalo da ide više od 1/1,5.


Prednosti i nedostaci slobodnog držanja

Jedan od problema je ispoljavanje agresivnosti pojedinih krava. U slučaju pojave neke zarazne bolesti, ona se brže prenosi sa krave na kravu, prije svega zbog korišćenja istih mjesta za ishranu i napajanje. Međutim, neke druge pogodnosti, kao što su manji utrošak rada i povećanja reprodukcija su sigurno važni razlozi, koji ovaj sistem stavljaju u prvi plan kad su u pitanju farme sa većim brojem grla (iznad 40-50 muznih grla). U izmuzištima je lakši rad čovjeka, nema saginjanja, a bolji je pregled vimena i trbušnog dijela tako da se može na vrijeme reagovati u slučaju nekakvih anomalija. Na drugom mjestu je svakako i humaniji pristup držanju životinja.

Na kraju, rado preporučujem svim našim farmerima, koji imaju u planu povećanje svog stada i onim koji žele da se bave ovom proizvodnjom, da se opredijele za ovaj drugi sistem. Slobodni sistem držanja krava Vam svakako može olakšati rad i donijeti više novaca.